An other Christian WordPress.com site – Een andere Christelijke WordPress.com site

Posts tagged ‘Logos’

Matthew 13:18-23 – The Nazarene’s Commentary: Parable of the Seed and Soil

Matthew 13:18-23 – Parable of the Seed and Soil

|| Mark 4:13-20; Luke 8:11-15

MT13:18 “So, you [disciples], listen [to the meaning] of the parable[1] of the Sower. MT13:19 Anyone hearing the kingdom message[2] and failing to understand,[3] the Evil One[4] comes and steals[5] those things sown in the heart[6] – this is the seed sown beside the road. MT13:20 Now, the seed sown on the gravel – this is a person who at first hearing accepts [the message] with joy.[7] MT13:21 But, because of having no inner roots nothing lasts,[8] for as soon as oppression or persecution[9] occurs because of the message[10] the person stumbles.[11] MT13:22 Now, the one sown among thorns – this is the person who hears the message[12] but the anxieties of that Period[13] and deceptive riches[14] choke the message[15] and the person is unproductive.[16] MT13:23 However, the seed sown in good soil – this is the person who hears the message and understands and actually is productive:[17] one person a hundred times, another person sixty times, and another thirty times.”

*

[1] Listen [to the meaning] of the parable: Or, WEY: I will explain the parable. Evidently only directed to his disciples.

[2] Kingdom message: TCNT: the Message of the Kingdom; KNX: the word by which the kingdom is preached. This is the “word” (LOGOS) about the Realm of Heaven: the opportunity for membership within the realm of profession.

[3] Failing to understand: Or, NJB: without understanding; KIT: not comprehending; NWT: does not get the sense of. It is difficult to accept that the literal words carry the exact meaning. It is possible the Nazarene’s intent is: ‘hearing the message without attempting to understand it.’ Mark 4:15 omits the part about failing to understand. Luke 8:12 merely has “heard.”

[4] Evil One: The Greek is PONEROS. Or, KJV: wicked one.

[5] Steals: The Greek is HARPAZEI which means to “snatch” or “grab.” Or, GDSP: robs him; KJV: catcheth away; ASV: snatcheth away. The word is related to that one in 1 Thessalonians 4:17 and the Rapture. Compare also Philippians 2:6.

[6] Things sown in the heart: GDSP: sown in his mind. Something has germinated but likely this person only shows a cursory interest without the inner person being moved to further effort. There is an initial interest but for a variety of self-rationalizations the kingdom theme does not strike a cord in the heart.

[7] At first hearing accepts [the message] with joy: Or, KJV: and anon with joy receiveth it; TCNT: at once accepts it joyfully; MOF: with enthusiasm. There is some follow through by this person who hears and “receives” the kingdom message – but without conviction. Luke 8:12, “they may not believe and be saved.” There may be a degree of interest resulting in joyful gladness. How far this disciple matures is not explained (Luke says there is no belief) but it appears this is a neophyte about to face realities.

[8] Having no inner roots nothing lasts: Literally, this may read: “but he has no root in himself but is transitory.” (UBSInt) Or, KJV: hath not root in himself; GDSP: takes no real root; NEB: strikes no root. Whatever initial joy the person had in the kingdom message no serious effort was forthcoming to cause the “word” to take hold. Some take up Christian discipleship but within a short time run out of enthusiasm. “Nothing lasts” may also be rendered: KJV: dureth for a while; TCNT: stands for only a short time; RIEU: he cannot hold out long. Mark 4:15 has it, “they continue for a time.” And, Luke 8:12, “they believe for a season.” The Christian walk is not a sprint but a marathon. It has been observed that many Christians “last” only three years before slowing down with some grinding to a halt. Consider word studies on endurance.

[9] Oppression or persecution: The Greek for “oppression” is THLIPSEOS (Matthew 24:20, 21) and here related to “persecution.” Or, WEY: when suffering comes. Luke 8:13 has this, “a season of testing.” From the very beginning Christianity knew only persecution and oppression. Despite the joy of accepting the kingdom message the high cost of discipleship takes its toll.

[10] Because of the message: The reason for the oppression or tribulation is not that caused by Life itself. The difficulties are related to the kingdom message.

[11] The person stumbles: Or, KJV: is offended; WEY: turns against it; MOF: at once repelled; RIEU: promptly recants; NOR: at once gives it up. The Greek is SCANDALIZETAI. Luke 8:13 has it, “they fall away (or, stand off).” A word study, stumble or stumblingblock.

[12] Hears the message: This disciple listens but will come against other problems.

[13] The anxieties of that Period: The Greek may also mean “overly concerned.” The word “period” is rendered from the Greek AIONOS which is also rendered: KJV: world; RHM: age; TCNT: life. Each age or period of human history and existence has its own particularly anxieties or concerns. Those of Jesus’ period may not be the same as in the modern period. On the matter of anxiety or being overly concerned see notes on Matthew 6:20-33. GDSP: the worries of the time. Luke 8:14 has it, “by being carried away by anxieties.”

[14] Deceptive riches: Or, KJV: the deceitfulness of riches; TCNT: the glamour of wealth; LAM: the deception caused by riches; MOF: the delight of being rich; RIEU: the lure of riches. The word “rich” describes that person with a surplus and the leisure time that goes with it. Jesus uses the words often and it is worthy of a word study on rich, riches, or, money. The word “rich” is also an interesting one to explore in an unabridged dictionary. Compare 1Timothy 6:17-19. Luke 8:15 adds, “pleasures of this life.” And, Mark 4:18 includes, “the desires for the rest of the things.” (Compare 1 John 2:15-17)

[15] Choke the message: Or, strangle, smother; BAS: put a stop to.

[16] The person is unproductive: Or, KJV: unfruitful; TCNT: it gives no return. Compare John 15:1-10; 2 Peter 1:5-8. What fruit or produce is Jesus expecting? Surely the main emphasis is on what a person does with the kingdom message regarding others. It would seem likely that it would also involve “fruitage of the spirit” and its manifestations (Galatians 5:22, 23).

[17] Hears the message and understands and actually is productive: There are three parts here: listening to the kingdom message, achieving some understanding or comprehension, and then bearing fruitage or evidence the message has taken root. Or, TCNT: really yields a return; BECK: goes on producing good things. Note, however, that this production or fruitage is not the same for all genuine Friends of the Nazarene (John 15:14). Like the “widow’s mite” it depends on individuality and circumstances, as well as a heart driven by faith. Perhaps one of the most outstanding examples of producing a hundred-fold is the apostle Paul (Romans 1:13). Paul defines Christian fruitage: Sharing (Romans 15:27, 28; Philippians 1:22); holiness (Romans 6:21); goodness, righteousness, truth (Ephesians 5:9); good work ad knowledge (Colossians 1:10); praise and charity (Hebrews 13:15).

+

Preceding

Matthew 5:38-42 – 5. The Nazarene’s Commentary on Exodus 21:24

Matthew 13 – Parables on Kingdom mysteries

Matthew 13:1-9 – The Nazarene’s Commentary: Parable: the Soil and the Seed

Matthew 13:10-15 – The Nazarene’s Commentary: Why Speak in Parables?

Matthew 13:16-17 – The Nazarene’s Commentary: Happy Eyes and Ears

+++

Related

  1. Spiritual Plague-the blindness of mechanical religion
  2. Are You Too Busy?

Nazarene Commentary Luke 3:1, 2 – Factual Data

Luke 3:1, 2 – Factual Data

|| Matthew 3:1-12;[1] Mark 1:1-8[2]

LK3:1 Now in the fifteenth year of the reign of Tiberius Caesar[3] – [when] Pontius Pilate[4] was governor of Judea, Herod[5] was the tetrarch of Galilee, his brother Philip[6] was the tetrarch of Ituraea and Trachonitis, and Lysanius[7] was tetrarch of Abilene, LK3:2 also Annas[8] and Caiaphas[9] were chief priests – God’s message[10] came to John the son of Zechariah in the desert.


[1] Matthew 3:1-12: For details see notes in Nazarene Commentary 2000 on Matthew. The symbol || indicates parallel information in another Gospel.

[2] Mark 1:1-8: For details see notes in Nazarene Commentary 2000 on Mark.

[3] The fifteenth year of the reign of Tiberius Caesar: One absolute date in human history is the year Augustus died and Tiberius became Emperor of Rome – 14 AD – thus this is the year 29 AD in the fall. This is the exact year Daniel foretold when Messiah would appear. [Daniel 9:24-27]

[4] Pontius Pilate: He was appointed Roman governor of Judea in 26 AD by Tiberius. Josephus mentions him. [Jewish Antiquities, XVIII, 55-59 (iii, 1); (Jewish Antiquities, XVIII, 60-62 [iii, 2]; The Jewish War, II, 175-177 [ix, 4])] As does the Jewish theologian Philo of Judea who is not flattering. [The Embassy to Gaius, XXXVIII, 299-305] An inscription was uncovered in 1961 confirming the existence of Pilate.

[5] Herod: For details see notes in Nazarene Commentary 2000 on Matthew 14:1.

[6] Philip: Son of Herod the Great by Cleopatra of Jerusalem.

[7] Lysanius: An inscription confirms his existence. [Corpus Inscriptionum Graecarum, Vol. 3, No. 4521]

[8] Annas: For details see notes in Nazarene Commentary 2000 on Matthew 26:3, John 18:13, and Acts 4:6.

[9] Caiaphas: For details see notes in Nazarene Commentary 2000 on Matthew 26:65; John 11:49-53; 18:12-14; Acts 5:17.

[10] God’s message: Or, word, command.

+

BS notes:

Philon.jpg

Philo of Alexandria (c. 20 BCE – c. 50 CE), also called Philo Judaeus, a Hellenistic Jewish philosopher who lived in Alexandria, Egypt, during the Roman Empire.

Philo of Alexandria of Philo of Judea (Greek: Φίλων, Philōn; c. 20 BCE – c. 50 CE), also called Philo Judaeus, was a Hellenistic Jewish philosopher who lived in Alexandria, Egypt, during the Roman Empire and led a delegation of Alexandrian Jews to the emperor Caligula in 40 CE to protest the recent ill treatment of Jews by Greeks in their city. His account of the proceedings survives in the treatise entitled Legatio ad Gaium.

The emperor Caligula wanted to be celebrated as a god but recognised that the Jews did not want to believe that he had been given a divine nature.

As a religious believer, Philo was convinced that the truth of things was to be found ultimately in the teachings of Moses who believed in Only One God Who had given His word to Moses and to Abraham that Word was the Logos and as Being The Word of God it was the most important element for the Judean people. As a philosopher, he felt a need to express this truth in terms that were intelligible to a world imbued with the ideas of Greek philosophy. But trying to bring philosophy in unison with the language of Scriptures made that several people started to give more attention to the philosophical thoughts instead of the Scriptural thoughts.

Philo believed God is the Most High Who has always existed and shall always exist. It is a Spirit or Being which has no beginning but also no end and as such is the only reality that is eternal. It is the Eternal Force which is totally “other” than human beings and unknowable. His providence is “individual, ” manifesting itself in direct intervention in the universe, with suspension, if need be, of laws of nature for the benefit of meritorious individuals. Of His own goodwill, He, Jehovah God, endows the human soul with immortality. These views were strongly contrasted by Philo with Greek views, such as those found in Plato’s Phaedo and Timaeus, in which both matter and the Ideas are said to be coeternal with God; Providence is said to be manifested in the basic laws of nature, and the human soul is said to be of its very nature immortal.
In his attempt to reconcile both his belief in a uniquely transcendent, eternal Creator and his general acceptance of the Platonic theory of Ideas. He rejects the Ideas as eternal, transcendent entities. Rather, they are temporal and part of God’s creation. Their exemplars, however, do exist eternally — as thoughts in the mind of God. The home of the Ideas he called the Logos, or Reason, and this Logos, like the Ideas, was said to exist both transcendentally, as an eternal exemplar in the mind of God, and temporally, as part of God’s creation. With this doctrine Philo attempted to bridge the gap between a God who is totally “other” and the material universe; the Logos, being (unlike God) both transcendental and temporal, was the all-important intermediary linking man and the universe to their creator. But the linking to man made many scholars link Logos also to the human person and as such made Jesus into the Logos and considering because Logos is masculine that it could only be a man. But when they think that way Wisdom being feminine would make it to be a woman and when God is Wisdom would make God to be a woman.

According to Philo Logos is the intermediary through which God’s will acts and is thus the creative power that orders the world. Along with the Logos, Philo posited a whole realm of beings or potencies that bridge the gap between the Creator and his creation. Only fragments of Philo’s works remain, but numerous quotations from his writings are found in early Christian literature.

In a way he understood where the apostle John was pointing at, namely looking at the New Creation the disciple of Christ saw in his master the one who only wanted to do the Will of his Father, whom he wanted all the world letting Him be known. The apostles came to understand that their rabbi was the first-born of the New Creation and as such understood that The Word of God had brought into existence that New Creation. The Speaking of God had made everything possible. God His words brought by His messenger to the mother of John the baptist and to the mother of Jesus had brought insight into those women of the tribe of Juda. Having had the Word (the Logos) brought to king David, the Logos given to the young woman from the tribe of kind David came into fulfilment.

The messengers where the intermediaries through which God’s will acted and by which the two men came into existence by which salvation would become pronounced and by which the intermediary through which God’s will could act for those who were sinners but could find whitewashing in the one provided by the Most High, having become a reality by the Logos (the Speaking of God). The Voice of God or the Word of God coming to the world by the Speaking of God by the birth of Christ had now become flesh. It was not God Himself who had become flesh or a human being but the Words of God having become a reality, being his promise made at the Garden of Eden becoming into being or becoming true.

In the Holy Scriptures God has given His Words. They are the “Logos” which we can carry in our hearts and as such take God in our hearts. by taking the words of the Bible at heart it will not make us into gods or becoming god the Creator, like it did not with Christ Jesus who only did the wish of his Father and always declared he could not do anything without his Father.

“Jesus gave them this answer: “I tell you the truth, the Son can do nothing by himself; he can do only what he sees his Father doing, because whatever the Father does the Son also does.” (John 5:19 NIV)

“Jesus said, “Do not hold on to me, for I have not yet returned to the Father. Go instead to my brothers and tell them, ‘I am returning to my Father and your Father, to my God and your God.’”” (John 20:17 NIV)

“For there is one God and one mediator between God and men, the man Christ Jesus,” (1 Timothy 2:5 NIV)

“to Jesus the mediator of a new covenant, and to the sprinkled blood that speaks a better word than the blood of Abel.” (Hebrews 12:24 NIV)

“5 Your attitude should be the same as that of Christ Jesus: 6 Who, being in very nature God, did not consider equality with God something to be grasped, 7 but made himself nothing, taking the very nature of a servant, being made in human likeness. 8 And being found in appearance as a man, he humbled himself and became obedient to death—even death on a cross!” (Philippians 2:5-8 NIV)

“Now I want you to realise that the head of every man is Christ, and the head of the woman is man, and the head of Christ is God.” (1 Corinthians 11:3 NIV)

“When he has done this, then the Son himself will be made subject to him who put everything under him, so that God may be all in all.” (1 Corinthians 15:28 NIV)

The Logos shall return to God, and the full circle shall be able to be closed when Jesus shall hand over the Kingdom of God again to his Father, Jesus and all his followers in subjection to the Most High Word of the world and the whole universe, the Only One God Who is One, Adonai Elohim Hashem Jehovah.

Philo – Woodcut from Die Schedelsche Weltchronik

Philo wrote mainly dealing with the Pentateuch. “De Opificio Mundi” brings his thought on the Creation, “De Vita Mosis” (On the Life of Moses), “Legum Allegoriae” (Allegorical Interpretation), “De Somniis” (On Dreams), “Quaestiones et Solutiones in Genesin” (Questions and Answers on Genesis).
In addition, he produced various philosophical treatises on such subjects as providence and the eternity of the world. He also wrote works (of great historical importance for understanding the situation of the Jews in Alexandria) against the oppression of Jews by Flaccus, and concerning the cruelty of the Roman emperor Gaius.

+

Preceding article: Nazarene Commentary Luke 2:41-50 – Twelve Year Old Jesus in the Temple + Luke 2:51-52 – Jesus continued to be in subjection to his parents

Connecting articles:

Nazarene Commentary Matthew 3:1-6 – A Wilderness Baptist Prepares the Way

Nazarene Commentary Matthew 3:7-12 – Opposition and Two Baptisms

Nazarene Commentary Mark 1:1-8 – The Beginning of the Good News

Next: Nazarene Commentary Luke 3:3-6 – John Preaches Baptism of Repentance

++

  1. The Word being a quality or aspect of God Himself
  2. Incomplete without the mind of God
  3. Immortality, eternality – onsterfelijkheid, eeuwigheid
  4. Is there an Immortal soul
  5. Dying or not
  6. 1 Corinthians 15 Hope in action
  7. We will all be changed
  8. Jesus begotten Son of God #11 Existence and Genesis Raising up
  9. Secret or public return of Jesus

+++

  • Saturday – Third Week of Advent (johnsramblings.com)
    In the fifteenth year of the reign of Tiberius Caesar, Pontius Pilate being governor of Judea, and Herod being tetrarch of Galilee, and his brother Philip tetrarch of the region of Ituraea and Trachonitis, and Lysanias tetrarch of Abilene, during the high priesthood of Annas and Caiaphas, the word of God came to John the son of Zechariah in the wilderness.
  • Herod and Pontius Pilate . . . Gentiles . . . peoples of Israel (proclaimingthegospelofchrist.wordpress.com)
    Herod and Pontius Pilate met together with the Gentiles and the people of Israel in this city to conspire against your holy servant Jesus, whom you anointed. (Acts 4:27)
  • Jesus in Extra-Biblical Sources – Apologetics Canada (christianreasons.com)
    Like Suetonius, Tacitus was also a Roman historian. He is best known for his Annals which records events from the death of Roman emperors Augustus to Nero in 14-68 AD.6 In Annals 15.44, Tacitus makes a reference to Jesus:
    +
    Christus, from whom the name had its origin, suffered the extreme penalty during the reign of Tiberius at the hands of one of our procurators, Pontius Pilatus, and a most mischievous superstition, thus checked for the moment, again broke out not only in Judaea, the first source of the evil, but even in Rome, where all things hideous and shameful from every part of the world find their centre and become popular.
  • Commentary On The Gospel Of Mark Chapter 15:1-3 (studyoftheword.com)
    Pilate was the Roman governor of Judea and was appointed by Tiberius in A.D. 26. He was in charge of the Roman army of occupation, in charge of the taxes going to Rome, had life and death power over his subjects, appointed high priests and decided cases involving capital punishment. He was a weak governor who let his personal and political agenda interfere with his duties. He knew that in Jesus’ case that justice was not being done and he did not want the Roman officials to know that he could not control the situation because this had already been brought to Tiberius’s attention.
  • Something about St. John the Baptist (englishminor1215.wordpress.com)
    St. John the Baptist was born in the city Orini , family priest Zechariah. Elizabeth , his mother, was a descendant of the tribe of Aaron . The birth of the prophet John spent six months before the birth of Jesus . Birth was given by the angel Gabriel to Zacharias while he was serving in the temple. To not give credence to those proclaimed by the angel Gabriel, Zechariah will remain silent until the release of his son ‘s name .
    +
    The fame of John the Baptist was so great , according to the evangelists Matthew and Mark that Herod come to believe that Jesus is actually John the Baptist risen from the dead to do wonders . The belief was widespread among Hebrew , as seen when Jesus asks his disciples who the crowds say that he is.
  • The Existence of Jesus Christ (gratiaetnatura.wordpress.com)
    There is one thing I have discovered–that those who do not wish to accept Jesus as the Christ will go as far as to deny even atheist scholars’ claims that He lived from around 4 B.C.E.-29 C.E. in ancient Palestine. One recently claimed that only a branch of scholars influenced by Christian apologetics accept the existence of Jesus. My sense is that someone who is ready to deny the vast majority of scholarship, not only Christian, but also atheist, agnostic, and Jewish scholarship, is unlikely to be persuaded by a blog post.
    +
    Both Tacitus, Suetonius, and Pliny the Younger (in his letter to the Roman emperor Trajan, 112 C.E.) mention Jesus as the founder of Christianity and that he was crucified under Pontius Pilate. These are the sure references to Jesus in extrabiblical literature of the second century. There is a reference, though later edited by Christians, to Jesus in Josephus, a first century Jewish historian.
    +
    Mainstream scholarship of all creeds or lack thereof accepts Jesus existence–if we denied it on the critics’ grounds, we would have to deny the existence of Plato, Julius Caesar, Herod the Great, and other ancient historical people. The similarity of the Jesus story to dying and rising god stories proves nothing about Jesus existence. The critics are inconsistent–they demand absolute, quasi-mathematical proof for Jesus’ existence, but not for other historical figures they accept as having existing.
  • A Brief Sample of Archaeology Corroborating the Claims of the New Testament (str.typepad.com)
    Sir William Mitchell Ramsay, a 19th century English historian and prolific writer, held a pervasive anti-Biblical bias. He believed the historical accounts in the Book of Acts were written in the mid-2nd century. Ramsay was skeptical of Luke’s authorship and the historicity of the Book of Acts, and he set out to prove his suspicions. He began a detailed study of the archaeological evidence, and eventually came to an illuminating conclusion: the historical and archaeological evidence supported Luke’s 1st century authorship and historical reliability:“(There are) reasons for placing the author of Acts among the historians of the first rank” (Sir William Ramsay, St. Paul the Traveler and the Roman Citizen, p. 4).

    Ramsay became convinced of Luke’s reliability based on the accurate description of historical events and settings. Ramsay wasn’t the only scholar to be impressed by Luke’s accuracy:

    “One of the most remarkable tokens of (Luke’s) accuracy is his sure familiarity with the proper titles of all the notable persons who are mentioned . . . Cyprus, for example, which was an imperial province until 22 BC, became a senatorial province in that year, and was therefore governed no longer by an imperial legate but by a proconsul. And so, when Paul and Barnabas arrived in Cyprus about AD 47, it was the proconsul Sergius Paullus whom they met . . .’ (F.F. Bruce, The New Testament Documents: Are They Reliable?, p. 82).

    +
    For many centuries, Luke was the only ancient writer to use the word Politarch to describe “rulers of the city.” Skeptics doubted that it was a legitimate Greek term until nineteen inscriptions were discovered. Five of these were in reference to Thessalonica (the very city in which Luke was claiming to have heard the term).

  • A Kenyan Lawyer Sues King Herod, Israel, And Italy over the Trial and Crucifixion of Jesus Christ. (mojiakubudel.com)
    Mr Indidis, a Roman Catholic, and former spokesperson for the Kenyan Judiciary, filed the lawsuit regarding Jesus’ death with the International Court of Justice, the primary judicial branch of the United Nations based at The Hague in the Netherlands.He filed the lawsuit against Pontius Pilate, several Jewish elders, King Herod, Tiberius (Emperor of Rome 42 BC-37AD), the Republic of Italy and the State of Israel.

     “I filed the case because it’s my duty to uphold the dignity of Jesus and I have gone to the ICJ to seek justice for the man from Nazareth,” Indidis told the Nairobian in a recent interview.
  • New Ebook Released, just in time for Christmas!!! (sheiladeeth.wordpress.com)
    hat happened in those hidden years, those intervening decades between the return to Nazareth and the time when Jesus began his public ministry? Ms. Deeth fills this gap using logic, imagination and a subtle sense of humor. In so doing, she presents everyday life in Nazareth for the boy Jesus. Throughout the book’s fifty-plus chapters he assists Joseph in his carpentry work, interacts with friends and neighbors, and experiences the wider world beyond his hometown. The reader meets a young, but self-aware Jesus filled with boyish curiosity yet often wise beyond his years. Ever alert to the world around him, he catalogs the ups and downs of First Century life compiling a treasure trove of memories. And it’s from those memories and experiences that Jesus extracts the nuggets of wisdom for his parables.
  • Josefo, sobre Fílon de Alexandria (filal.wordpress.com)
    We find a brief reference to Philo by the 1st-century Jewish historian Josephus. In Antiquities of the Jews, Josephus tells of Philo’s selection by the Alexandrian Jewish community as their principal representative before the Roman emperor Gaius Caligula. He says that Philo agreed to represent the Alexandrian Jews in regard to civil disorder that had developed between the Jews and the Greeks in Alexandria, Egypt. Josephus also tells us that Philo was skilled in philosophy, and that he was brother to an official called Alexander the alabarch (Josephus, Antiquities viii. 8. 19). According Josephus, Philo and the larger Jewish community refused to treat the emperor as a god, to erect statues in honor of the emperor, and to build altars and temples to the emperor. Josephus says Philo believed that God actively supported this refusal.
  • In those days: some notes (friarmusings.wordpress.com)
    Matthew 3:1 in those days: This is an OT expression that marks the beginning of the new period, not necessarily a precise indication of time (see Mt 13:1; 24:22, 29, 36; 26:29). Here it marks the time-shift from the infancy narrative to the adult Jesus’ appearance.  the desert of Judea: wilderness would perhaps be the better word for modern English. The area is the barren region west of the Dead Sea extending up the Jordan valley.
Enhanced by Zemanta

Politiek en macht eerste prioriteit #2 Arianisme, Nestorianisme en Monofysitisme

De vroege dagen van het Christendom

2.2. Politiek en macht de eerste prioriteit

2.2.2. Politiek en macht de eerste prioriteit #2

“Beeld van God, de onzichtbare, is hij, eerstgeborene van heel de schepping:” (Colossenzen 1:15 NBV)

Tussen ‘eerstgeborene’  heeft men een eerstgeborene van het gehele wereldstelsel, de eerste mens of Adam en  de eerste geborene van de Nieuwe Verbond periode, de eerstgeborene van de nieuwe schepping, welke duidelijk bij uitstek de Messias was voor de volgelingen van  Jezus, de nieuwe Adam die de poorten opende voor het nieuwe volk van God.

Het Grieks voor eerstgeborene is proto met tikto: eerstgeborene. Het Griekse woord voor ‘het eerst gemaakt’ of ‘het eerst gecreëerd’ zou proto met ktizo zijn: voor het eerst gemaakt. Paulus maakte geen gebruik van de tweede, maar het eerste. Ten tweede, het Bijbelse gebruik van het woord “eerstgeborene” is interessant. Het kan het eerste geboren kind zijn in een gezin (Lukas 2:7), maar het kan ook betekenen “pre-eminentie.” In Psalm 89:20, 27 wordt gezegd: “Ik heb gevonden David, Mijn knecht, met Mijn heilige olie heb ik hem gezalfd … ik zal hem ook Mijn eerstgeborene maken”(NASB).

“(89:21) In David vond ik een dienaar, ik zalfde hem met heilige olie.” (Psalmen 89:20 NBV)

“(89:28) Ik maak hem tot mijn eerstgeborene, tot de hoogste van de koningen der aarde.” (Psalmen 89:27 NBV)

Zoals u kunt zien, is David, die wel de laatste geboren in de familie was, de eerstgeborene van God genoemd. Dit ‘eerstgeboren” zijn is een titel van superioriteit hier. De Grieks voor eerstgeborene is proto met tikto:. Eerstgeborene. Het Griekse woord voor het eerst gemaakt zou proto met ktizo zijn: voor het eerst gemaakt. Paulus maakte geen gebruik van de tweede, maar het eerste. Ten tweede, de bijbelse gebruik van het woord “eerstgeborene” is het meest interessant. Het kan het eerste geboren kind in een gezin (Lucas 2:7), maar het kan ook betekenen “pre-eminentie.” In Psalm 89:20, 27 zegt: “Ik heb gevonden David, Mijn knecht, met Mijn heilige olie ik heb hem gezalfd … ik heb ook zal hem Mijn eerstgeborene “(NASB). Zoals u kunt zien, is David, die was de laatste geboren in de familie noemde de eerstgeborene van God. Dit is een titel van superioriteit hier. {zie ook: CARM Christian Apologetics and Research Ministry}

De gedachte van het ‘eerstgeboren zijn’ en de natuur van Jezus Christus werd onder vuur genomen. Geleidelijk aan in de tijd begonnen bepaalde mensen te geloven dat Jezus de eerste persoon geboren was, zelfs vóór Adam, de eerste mens geschapen werd. Dit idee ingevoerd in de tweede periode van de 2e eeuw en verder ontwikkeld in de 3e eeuw met Clemens van Alexandrië [c. 150 – c. 214 GT] die de term “protoktistos” gebruikt in zijn Stromata [Boek 5, hoofdstuk 6, sectie 35, en boek 5, hoofdstuk 14, sectie 89], maar later Jezus  “protoktistos”, [eerste-geschapene] noemt [Stromata in ANF 2, hoofdstuk 6, pagina 452] Clemens gebruikt de term ‘eerst geschapen’, alsof het algemeen de eerstgeborene is in het hele wereld gebeuren. Voor Clemens en anderen, hebben de twee dezelfde betekenis gekregen en waren ze in feite uitwisselbaar. Als we kijken naar Clemens zijn zelfde werk [Stromata] vinden wij al een beetje later in hoofdstuk 14, pagina 465, de uitdrukking: “tes sophias tes protoktistou tw Thew “, wat betekent” Wijsheid, dat was het eerste van de schepping van God “; hier zien we duidelijk de [genitief]” protoktistou “[van de schepping]! Clemens identificeert herhaaldelijk het Woord met de wijsheid van God, en toch   verwijst hij naar Wijsheid als eerst geschapen door God, terwijl hij in een passage dat  epitheton hecht aan “Eerst-gemaakt,” en in een ander “Eerst-verwekt,” aan het Woord.

Voor de kerkvaders [pre-Nicea] waren de termen “prototokos” en “protoktistos” natuurlijk synoniem en verwisselbare termen, ze behandelen beide even gelijkaardig en met dezelfde betekenis!

Constantijn de Grote en het Concilie van Nicea verbranden ariaanse boeken, afbeelding uit ca. 825.

Er was een vennootschap gevormd (harmonia, syymphonia) dat één van de fundamenten van het Christelijke Imperium werd. [1] Omdat de godsdienstige vrede van het Oosten werd bedreigd riep de Romeinse Keizer Constantijn de eerste oecumenische raad (de Eerste Raad van Nicaea in 325) bijeen om de problemen op te lossen die door het Arianisme werden veroorzaakt.

Arianisme had als theologische mening dat Jezus goddelijk was, werd gecreëerd en minder is dan God de Vader. Sommigen beweren dat het een stroming is die pas in de 4° eeuw ontstond, maar zij vergeten dat de Leer van Arius in lijn was met de stroming van de 1° eeuw. De apostolische leer dat Jezus de zoon van God is en niet god de zoon.  Wel is er het bijkomende element dat wel anders was dan de apostolische leer van slechts één God, namelijk dat er ook werd gedacht dat de Heilige Geest ook een schepping van God de Vader was, die ondergeschikt zou zijn aan God. De Heilige Geest is echter de Kracht van God en was er dus reeds van bij het begin, en is er steeds geweest, mits God oneindig is en aldus geen begin en geen einde heeft. Zijn Adem of Zijn ‘Zijn’ is dus zijn ‘Eigenlijk wezen’ of Zijn eigenlijk bestaan’ (van het “Ik die ben”) alom tegenwoordig in de eeuwigheid.

Er werd onjuist gekeken naar het ‘god zijn’ of ‘goddelijk zijn’ en naar de goddelijkheid in de vierde eeuw. Er was zo veel verwarring ontstaan dat er een noodzaak ontstond om dit uit te kaarten en hiervoor een raad bijeen te roepen welke vergaderde te Nicaea in 325. De aanhangers van het trinitarisme wonnen daar het pleit en het Arianisme werd er veroordeeld.

De Griekse term consubstantiële homoousios [van de zelfde substantie] die door de raad wordt gebruikt om de verhouding van de Zoon aan de Vader te bepalen was niet universeel populair: het was gebruikt voordien door de afvallige Sabellius. Wat door de Galatian geestelijke Marcellus van Ancyra, de hevigste tegenstander van Arianisme in Klein-Azië, zich ontwikkelde tot de theorie dat de Drievuldigheid het resultaat van emanaties van God was die uiteindelijk tot God in de definitieve uitspraak, het laatste oordeel, zou terugkeren.

Icoon van de heilige Gregorius van Nazianze, met de heilige Basilius de Grote de grondlegger van het Oosterse kloosterleven.

Op het Concilie van Nicea (325) werd er besloten dat de Vader en de Zoon “van dezelfde substantie” moesten zijn en er werd een Catechismus opgesteld met de Niceense Geloofsleer.

De stemmen van orthodoxie, echter, waren niet stil. In het Westen had men de heilige Hilary van Poitiers en in het Oosten de heilige Basilicum de Grote (c.330-379), Griekse prelaat, bisschop van Caesarea in Cappadocia, Dokter van de Kerk en één van de Vier Vaders van de Griekse Kerk met Cappadosische theoloog Gregorius van Nazianze (c.330-390) en de jongere broer van Basilius de Grote,  Gregorius van Nyssa (d. 394?) bleven de formule van de orthodoxe leer van de Drievuldigheid (Drie-eenheid)verdedigen en interpreteerden de Niceense geloofsbeleidenis met God als één wezen in drie hypostasen als een te nemen voorwaarde om christen te zijn. Het niet-christelijk idealisme met zijn hoge morele en esthetische niveau boeide hem. en men kan zich indenken dat de beleving van de heidenen door hun verering van meerdere goden een grotere devotie bleek te verwezenlijken. De toelegging voor een verering van meerdere goden zou de kerk tengoede komen

Tegen 364 had het Westen een Katholieke keizer met de in Cibalis (het huidige Vinkovci) geboren Flavius Valentinianus bekend als Valentinianus I, en toen de Katholieke Theodosius I (346? – 395) (schoonzoon van  Valentinianus I), Romeinse keizer van het Oosten (379-95) en de keizer van het Westen (394-95),  werd Arianisme verbannen.

Valentinianus I die ook wel wordt beschouwd als de laatste grote West-Romeinse keizer was eerlijk en hardwerkend, stichtte scholen, hoewel hij zelf amper kon lezen, en gaf geen belastinggeld uit aan luxe zaken, maar aan forten en andere praktische dingen, zoals gratis medische zorg voor de armen in Rome. Valentinianus was zelf christen, maar er was voor iedereen geloofsvrijheid.

In 379 vroeg  de Antiochië synode en de aartsbisschop Meletios, Gregorius om naar Constantinopel te komen om een theologische campagne te winnen die de stad tot de Nicea orthodoxie zou over halen.

De tweede oecumenische raad werd bijeengeroepen om de Niceense geloofsleer opnieuw te bevestigen en de eenheid van de christenen te versterken. (Constantinopel, de Eerste Raad van 381, tweede oecumenische raad). Het werd bijeengeroepen door Theodosius I, dan keizer van het Oosten en een recente bekeerling, om de overwinning over Arianisme te bevestigen. Aangezien het arianisme door het eerste oecumenische concilie in 325 in Nicea al als ketterij was veroordeeld, hoefde dit onderwerp niet op de agenda van het tweede concilie te staan. Theodosius gebruikte gewoon zijn keizerlijke macht om de nog zeer grote invloedrijke groep aanhangers van het arianisme zoveel mogelijk uit te schakelen.

Ook al leek het Arianisme binnen het imperium meteen verlopen te zijn, kon het toch verder ontwikkelen.
De Gotische Ulfilas of Wulfila [= kleine wolf], (c.311-383) werd als Gotische bisschop (341) aangesteld en vertaalde de Bijbel in het Gotisch. De fragmenten die van deze vertaling zijn overgebleven vormen de oudst opgetekende bronnen in een Germaanse taal. Zijn bekering tot het Christendom in Constantinopel en consecratie tot bischop  door de Ariaanse bisschop Eusebius van Nicomedia droeg  er toe bij dat het Homoeaanse Arianisme tot de Gothen werd gebracht (c.340). Zo werden zij die leefden in wat nu Hongarije en het NW Balkan Schiereiland is met dergelijk succes bekeerd dat Visigothen en andere Germaanse stammen hevige Arianen werden. Arianisme werd zo verder overgedragen over Westelijk Europa en in Afrika.

De Visigotische emigratie

De vandalen bleven Arianen tot hun nederlaag van Belisarius (c.534). Onder de Lombarden waren de inspanningen van Paus St. Gregorius I en de Lombardse koningin succesvol, en Arianisme verdween daar definitief (c.650). In Bourgondië verdeelden de Katholieke Franken het Arianisme door verovering in de 6de eeuw.

Naarmate de Romeinse infrastructuur verder instortte en daarmee de invloed van Rome steeds kleiner werd, verspreidden de Visigoten zich over grotere delen van Gallië.

In Spanje, waar de veroverende Visigoten Arianen waren, werd het Katholicisme niet gevestigd tot midden zesde eeuw (toen Reccared I zich in 589 tot het katholicisme bekeerde), en overleefden de Ariaanse ideeën voor minstens een andere eeuw.
In 554 moesten de Visigoten de provincie Spania in het zuiden (weer) afstaan aan het Byzantijnse Rijk onder keizer Justinianus I, die het op zich genomen had het westen te heroveren.

Bij een poging de invasie van Amayyadische moslims in het zuiden tegen te houden,  kwam koning Roderik om en kwam het grootste deel van Spanje al snel onder islamitisch bestuur. De nog overgebleven Visigotische edelen trokken zich terug, eerst tot in Catalonië maar onder aanhoudende druk van de Moren uiteindelijk tot in Septimanië dat in 762 ook door de Moren bezet werd voor een korte tijd. In 768 werden de Moren door een Frankisch leger onder Pepijn de Korte verjaagd.

De tegenstand tegen het Arianisme bracht heel wat resultaten – de oecumenische raad, het Katholieke Christologische systeem, en zelfs Nestorianisme, en, door reactie, Monofysitisme.
Nestorianisme dat enerzijds zegt dat Jezus uit twee verschillende personen moest bestaan , en Monophystium anderzijds, dicht en onafscheidelijk verbonden met  uniteofysitisme [Gr., =geloof in één aard], of ‘ketterij‘ van de 5de en 6de eeuw, die uit een reactie tegen Nestorianisme voortkwam. Het werd geanticipeerd door het Apollinarianisme en was het eens met de principes van Eutyches, wiens doctrine in 451 in Chalcedon op de vierde oecumenische raad was verworpen.

File:Saint Nestor.jpg

Nestorius – Saint Nestorius of Kyiv Caves – Kiev klooster, Oukraïne

Ook al had Nestorius de eerste ariaanse kerk in Alexandrië  laten verwoesten en kondigde  de keizer een edict af tegen alle ketterijen op instigatie van Nestorius waarin negentien groeperingen bij naam werden genoemd, volgde hij de leer van het trinitarisme en van de incarnatie  van Jezus niet.

Volgens de leer van de Syrische monnik Nestor of Nestoriuspatriarch van Constantinopel, was er de Logos of Woord die de zoon van God was en de man Jezus. Hij trad op tegen gelovigen die Maria de mariologische eretitel Theotokos (moeder van God) gaven. Hij benadrukte de scheiding tussen Jezus’ goddelijke en menselijke kenmerken, zodat Maria enkel de moeder van de menselijke Jezus kon zijn. De tegenstanders van de Moeder Gods gedachte noemden Maria uit de stam van David (of Miriam), Maria Antropotokos. In de strijd tussen de Theotokos- en Antropotokos-aanhangers stelde Nestorius de term Christotokos als compromis voor, zolang maar duidelijk bleef, dat de twee naturen in Christus niet vermengd zijn en de menselijke natuur van Christus niet wordt opgelost in zijn goddelijke natuur. Cyrillus, de patriarch van Alexandrië, protesteerde hiertegen. Voor deze laatste was de menselijkheid van Jezus ondergeschikt aan zijn goddelijkheid. Cyrillus volgde hiermee de Alexandrijnse school. Eusebius van Doryleum timmerde een klaagschrift aan de deur van de kathedraal en stuurde preken van Nestorius naar Rome en Alexandrië. De kwestie werd voorgelegd aan paus Celestinus I (of Coelestinus I) in 430 die tijdens een synode in Rome met Cyrillus van Alexandrië als onderzoeksrechter, Nestorius vroeg zijn stellingen op te geven. In De incarnatione Domini contra Nestorium werd Nestorius veroordeeld, maar overtuigd van zijn gelijk vroeg deze de keizer een algemeen concilie bijeen te roepen in Efeze in 431. De uitspraken van dit  Concilie van Efeze waren dat in Christus de eenheid van twee naturen voorkomt, menselijk en goddelijk. Maria werd gedefinieerd als de moeder van God, ook al was God reeds eeuwig aanwezig en heeft die alles geschapen en kwam de schepping niet voor uit Maria. Cyrillus van Alexandrië heeft een zeer grote invloed gehad op deze concilaire beslissingen. Nogmaals had Cyrillus van Alexandrië als concilievoorzitter een zeer grote invloed op de beslissing om Nestorius te veroordelen.

Candidianus, die als keizerlijk vertegenwoordiger verantwoordelijk was voor de ordehandhaving en al eerder geprotesteerd had tegen de weigering tot uitstel van de zittingen, verklaarde de besluiten tegen Nestorius ongeldig. Theodosius II besloot op 29 juni dat de besluiten ongeldig waren en dat niemand mocht vertrekken.

Johannes van Antiochië en de Syrische bisschoppen kwamen uiteindelijk op 26 juni in Efeze aan en organiseerden in een plaatselijke kroeg een eigen concilie toen zij van het afzettingsbesluit tegen Nestorius hoorden. Zij excommuniceerden op hun beurt Cyrillus van Alexandrië.

Wegens de tweespalt had keizer Theodosius dan maar besloten om zowel Nestorius als Cyrillus af te zetten.

De veroordeling van Nestorius werd niet door iedereen binnen de Antiocheense kerkgemeenschap aanvaard. In de Nestoriaanse Kerk of de Kerk van het Oosten leefden zijn ideeën verder, zoals bij Theodoretus van Cyrrhus, die in de uiteenzettingen van Cyrillus een wederopleving van het apollinarisme zag.

Het Monofysitisme dat ontstond tijdens de christologische controverses van de 5e eeuw ging niet akkoord met het nestorianisme, met zijn duofysitische leer, noch met de twee-naturenleer, zoals vastgelegd in de uitspraken van het Concilie van Chalcedon waarbij men aan Christus zowel een menselijke als een goddelijke natuur gaf die onafscheidelijk van elkaar in Jezus verbonden zou zijn.


[1] Juni, 325. (First Council of Nicaea) plus veertien concilies, gehouden tussen 341 en 360

+

Voorgaand:

Simplified English version: Politics and power first priority #2

Lees ook:

  1. Niet goddelijkheid van Christus toch
  2. Doctrine van de Drievuldigheid
  3. Drie-eenheid of Heilige Drievuldigheid
  4. Is God Drie-eenheid
  5. Ware Geloof en Ware Geloofsgemeenschap
  6. Het begin van Jezus #8 Beloofde Gezalfde zoon van God
  7. Jezus, Heer maar niet God
  8. Broeders en Zusters in Christus door de eeuwen heen #5 Apologeten
  9. Broeders en Zusters in Christus door de eeuwen heen #6 Constantijn de Grote
  10. Broeders en Zusters in Christus door de eeuwen heen #7 Afstandelijken, donatisten en arianisten
  11. Broeders en Zusters in Christus door de eeuwen heen #8 Concilie van Constantinopel
  12. Groot Drie-eenheidsdebat
  13. God of een god
  14. Heidense invloeden op het trinitarisme

+++

Broeders en Zusters in Christus door de eeuwen heen. #5 Apologeten

Broeders en Zusters in Christus door de eeuwen heen.

Apologeten.

Tijdens de vreedzame tweede eeuw herleeft het heidendom en worden de christenen nog slechts sporadisch vervolgd. Een christelijke volksliteratuur versterkt het geloof en het gnosticisme en marcionisme belagende kerk.

Ongeveer vanaf het midden tot aan het einde van de tweede eeuw van onze gewone tijdrekening verschenen de kerkleiders die men nu Apologeten noemt. Hun geschriften hadden ten doel het christendom dat zij kenden, te verdedigen tegen vijandige filosofieën die in de Romeinse wereld van die tijd gangbaar waren. Hun werk dateert uit de tijd dat de Apostolische Vaders hun geschriften zo ongeveer hadden voltooid, en uit de periode daarna.

Icon of Tatian the Asssyrian

Tatianus de Assiriër

Tot de Apologeten die in het Grieks schreven, behoren Justinus de Martelaar (Justinus Martyr/Justin Martyr), Tatianus, Athenagoras, Theophilus, en Clemens van Alexandrië. Tertullianus was een apologeet die in het Latijn schreef. Onderwezen zij de Drieëenheid van de hedendaagse christenheiddrie aan elkaar gelijke personen (Vader, Zoon en Heilige Geest) in een Godheid, waarbij ieder waarlijk God is en er nochtans niet drie Goden zijn maar er één God is?

In het boek The Formation of Christian Dogma zegt dr. Martin Werner over de vroegste opvatting omtrent de verhouding van de Zoon tot God:

„Die verhouding werd onmiskenbaar beschouwd als een verhouding van ’ondergeschiktheid’, i.e. in de zin van ondergeschiktheid van Christus aan God. Overal waar in het Nieuwe Testament de verhouding van Jezus tot God, de Vader, ter sprake wordt gebracht, . . . wordt deze categorisch als ondergeschiktheid opgevat en weergegeven. En de meest overtuigde Subordinatianist van het Nieuwe Testament, volgens het synoptische verslag, was Jezus zelf . . . Dit oorspronkelijke standpunt, krachtig en duidelijk als het was, heeft zich lange tijd kunnen handhaven. ’Alle grote pre-Niceense theologen wezen op de ondergeschiktheid van de Logos aan God.’”[1]

„De ondergeschiktheid van de Zoon werd over het algemeen, zo niet eenstemmig, door de ante-Niceense Vaders onderstreept . . . Dat zij de Zoon als onderscheiden van de Vader bezagen, blijkt uit de omstandigheid dat zij zijn ondergeschiktheid duidelijk onderstrepen. . . . Zij beschouwden hem als onderscheiden en ondergeschikt.”[2]

„De christologie van de apologieën, evenals die van het Nieuwe Testament, is in wezen subordinatiaans. De Zoon is altijd ondergeschikt aan de Vader, die de ene God van het Oude Testament is. . . . Wat wij dus bij deze vroege auteurs aantreffen, is geen Drie-eenheidsleer . . . Vóór Nicea was de christelijke theologie bijna universeel subordinatiaans.”5

Volgens de Drie-eenheidsleer van de christenheid is de Zoon wat betreft eeuwigheid, macht, positie en wijsheid gelijk aan God de Vader. Maar de Apologeten zeiden dat de Zoon niet gelijk is aan God de Vader. Zij bezagen de Zoon als ondergeschikt. Dat is niet de Drie-eenheidsleer.[3]

Vóór Tertullianus zelfs geen melding gemaakt van de Drie-eenheid. En de ’heterodoxe’ Drie-eenheid van Tertullianus was geheel verschillend van die waarin velen heden ten dage geloven.

Onder Trajan Decius breekt een kerkvervolging uit die tijdens Diocletianus nog heviger wordt.


[1] The Formation of Christian Dogma (oorspronkelijke titel: Die Entstehung des christlichen Dogmas), door Martin Werner, 1957, blz. 125.

[2]The Church of the First Three Centuries, door Alvan Lamson, 1869, blz. 70, 71.

[3]Gods and the One God, door Robert M. Grant, 1986, blz. 109, 156, 160.

Lees ook: Tatianus aankondiging aan de Grieken: Tatian’s  Address to the Greeks

Ga de geschiedenis van de Kerkelijke dogma’s na en vergelijk met wat er in uw Bijbel te vinden is.

Dogma’s of aan geen beredenering meer onderworpen geloofsartikelen houden een risico in dat de mens een regel op legt waaraan iedereen zich moet aan houden. Iedere zogenaamde waarheid waarvan een Kerkgemeenschap plechtig heeft verklaard dat zij door God geopenbaard is en derhalve door de mens geloofd moet worden, zoals het dogma van de Heilige Drievuldigheid, de Onfeilbaarheid of enige andere leerstelling die hun geloofwaardigheid aan zichzelf of aan het gezag van een leermeester ontlenen, zouden moeten onderzocht worden in het licht van wat er werkelijk te vinden is in de Heilige Schrift, het Woord van God. Indien er geen verwoording of kennisgeving in het Boek der Boeken, de Bijbel staat kan men aannemen dat het een menselijke oplegging is, daar God wel duidelijkheid zou gegeven hebben in Zijn Woord.

Tag Cloud

johnsweatjrblog

Doxology rooted in Theology: Nothing more, Nothing less

jamesgray2

A discussion of interesting books from my current stock A WordPress.com site

Unmasking anti Jehovah sites and people

Showing the only One True God and the Way to That God

The Eccentric Fundamentalist

Musings on theology, apologetics, practical Christianity and God's grace in salvation through Jesus Christ

John 20:21

"As the Father has sent me, so I am sending you."

The Biblical Review

Reviewing Publications, History, and Scripture

Words on the Word

Blog by Abram K-J

Bybelverskille

Hier bestudeer ons die redes vir die verskille in Bybelvertalings.

Michael Bradley - Time Traveler

The official website of Michael Bradley - Author of novels, short stories and poetry involving the past, future, and what may have been.

BIBLE Students DAILY

"Be faithful unto death, and I will give you the crown of life." Revelation 2:10

God's Simple Kindness

A place to share your daily blessings

takeaminutedotnet

All the Glory to God

Groen is Gezond

van zaadjes in volle grond tot iets lekkers op het bord

Jesse A. Kelley

A topnotch WordPress.com site

JWUpdate

JW Current Apostate Status and Final Temple Judgment - Web Witnessing Record; The Bethel Apostasy is Prophecy

Sophia's Pockets

Wisdom Withouth Walls

ConquerorShots

Spiritual Shots to Fuel the Conqueror Lifestyle

Examining Watchtower Doctrine

Truth Behind the "Truth"

Theological NoteBook

Dabbling into Theology

Beit T'Shuvah

Redefining Recovery

%d bloggers like this: